Dementie Eetlust en Communicatie: wat hebben die nu met elkaar te maken?

Altijd het laatste artikel ontvangen? Meld je hier aan

Zintuigen belangrijk in communicatie met mensen met dementie

http://zin-in-zorg.nl/2014/dementie-eetlust-en-communicatie-wat-hebben-die-nu-met-elkaar-te-maken/Het communiceren met mensen met dementie verandert naarmate de dementie toeneemt. Hoewel het  meest bekende symptoom van dementie de achteruitgang van het  geheugen is, kunnen gedrag en karakter ook veranderen. Dat heeft ook invloed op de eetlust. Dementie eetlust en communicatie: wat hebben die nu met elkaar te maken?

Voorkomende ziekteverschijnselen

Iemand met dementie heeft ook één of meerdere van de volgende ziekteverschijnselen:

  • Afasie: Iemand kan niet meer zeggen wat hij wil. Hij kan de taal minder goed gebruiken dan voorheen. Veel mensen ondervinden tijdens hun vakantie in het buitenland de frustratie die vergelijkbaar is met afasie. Bijvoorbeeld: Je weet dat je het woord voor postzegel in het Frans kent, je weet wat een postzegel is, maar je komt niet meer op het exacte woord. Mensen met afasie ondervinden dagelijks deze problemen.
  • Apraxie: Doelgerichte handelingen niet meer uit kunnen voeren, zoals de kraan open en dicht draaien.
  • Agnosie: Voorwerpen niet meer kunnen herkennen. Iemand herkent een vork niet meer en weet niet wat ermee te doen.
  • Stoornis in uitvoerende functies: Logische gevolgtrekkingen niet meer kunnen maken. Bijvoorbeeld een kraan naar de hete kant opendraaien… mensen weten niet meer dat het gevolg is dat ze zich kunnen branden.

Communiceren wordt moeilijker en kost meer tijd  als je woorden en bekende begrippen niet meer herkent. Denk je maar eens in, hoe het zou zijn als je in China bent. Wanneer je daar ziek wordt en je spreekt de taal niet, heb je een communicatieprobleem, toch?

Gelukkig kunnen we met onze zintuigen communiceren

In onze communicatie –  met collega’s, bewoners  en cliënten spelen onze zintuigen een belangrijke rol. We luisteren naar wat iemand zegt of roept en de toon waarop; we kijken naar iemand die binnenkomt; we geven iemand een arm en voelen de huid van de ander. Of een bewoner reageert anders dan gewoonlijk, we voelen aan dat hem of haar iets dwars zit. We ruiken eten dat op tafel staat, we proeven de bouillon. We voelen ons blij, gelukkig, en zien er verdrietig of boos uit…

Hoe bevorder je het contact en wek je de eetlust op met hulp van jouw communicatie?

Kleinschalig wonen biedt in het dagelijks leven veel mogelijkheden om contact te maken met bewoners en onderling het contact te versterken. Met elkaar leven en wonen biedt veel openingen om ‘anders’ te communiceren. En creëert tegelijkertijd een warm thuis waarin men zich veilig voelt.

http://zin-in-zorg.nl/2014/dementie-eetlust-en-communicatie-wat-hebben-die-nu-met-elkaar-te-maken/Het is leuk om rond het thema eten in contact te zijn. Geuren, kleuren, smaak en geuren zijn een beleving. Daarbij snijdt het mes aan twee kanten. Een veel voorkomend verschijnsel bij mensen met dementie is dat de eetlust afneemt. Je communiceert, bent in contact en stimuleert de eetlust tegelijkertijd.

10 tips

  1. Gebruik een vaste routine, zodat dit herkenning geeft.
  2. Drink koffie met de bewoners aan tafel. Serveer iets lekkers bij de koffie of allerhande hapjes verschillend van smaak en geur om te ruiken en te proeven. Je kan ook kiezen voor iets waarvan je weet dat individuele bewoners dit lekker vinden, traditionele streekgerechten of juist de buitenlandse keuken.
  3. Bereid het eten zo veel mogelijk aan de huiskamertafel voor. Betrek bewoners bij aardappelen schillen, groente schoonmaken. Kunnen ze nog een aardappel schillen? Of de aardappelen in de pan met water doen?
  4. Samen soep maken is ook een mogelijkheid. Mensen kunnen groenten snijden, in de pan doen, gehaktballetjes maken. Bouillon geeft een heerlijke geur. Dat wekt de eetlust op.
  5. Dek samen de tafel en maak het gezellig. Zet schalen met eten op tafel. Wanneer je de deksels eraf haalt, ruik je de verschillende geuren. Praat intussen over geur, kleur en smaak, wat je ruikt, ziet, proeft.
  6. Laat de bewoner zelf kiezen: Laat bijvoorbeeld twee verschillende groentes zien. Wilt u bietjes of sperziebonen? Is deze meerkeuzevraag te verwarrend voor een cliënt: Vraag dan enkel: Wilt u bietjes? Gebruik korte zinnen.
  7. Eet zelf ook een (klein) hapje mee. Zien eten doet eten.
  8. Herkent een bewoner zijn vork niet meer? Het zien gebruiken van anderen vindt vaak navolging. Neem het dus niet gelijk over, door te gaan helpen met eten. Geef de ander de tijd, om uit te vinden waar dat stuk ijzer (lepel) voor bedoeld is.
  9. Brood (af)bakken ruikt heerlijk. Vis en vlees braden ook… daarna met elkaar eten.
  10. Samen een fruitsalade maken is een feest van vorm, kleur en geur en smaak. Het zien, voelen, vasthouden en ruiken aan een rijpe appel. Verschillende soorten fruit, vers en uit blik (op sap) samen snijden en alvast proeven en dan samen de fruitsalade maken of misschien bowl maken.

Veel plezier met elkaar!

Nu hebben wij een vraag aan jou: Wat doe jij om het onderlinge contact te versterken? We lezen je reactie graag !

PS Tel maar eens het aantal zintuiglijk specifieke woorden in dit artikel

Meer weten over Zin-in-Dementiezorg? Neem contact op en mail of bel Wies Vink 06-51832505.

Nog geen abonnee? Ontvang direct het nieuwste artikel in je mailbox. Meld je hier aan

7 reacties op “Dementie Eetlust en Communicatie: wat hebben die nu met elkaar te maken?

  1. Hallo Jan, Ik heb meteen gekeken op jullie website. Ziet er zeer huiselijk en sfeervol uit. Mooi die interactie met buren en kinderen en familie. Ik zou best een dag mee willen helpen om jullie concept zelf mee te maken.

  2. Kijk maar eens op onze site http://www.huizewezup.nl Wij proberen te doen zoals het er thuis aan toe ging.
    Eten moet ontspannen zijn. Samen eten en gesprekken aan tafel. Mensen moeten zoveel mogelijk zelf doen. Door de gesprekken en lekker eten gaat b ij iedereen alles op. Kleine groep geeft rust. Kom gerust kijken en mee eten

  3. Hoi Monika,

    Bedankt voor je uitgebreide reactie! Helemaal eens met je visie om aan te sluiten bij waarden en normen van de cliënt en wat voor hem vertrouwde gewoontes zijn. Je hebt oog voor de verschillende behoeftes van cliënten, want de één eet graag met mes en vork en de ander liever met de handen. Mooi om te lezen hoe jij (jullie) samenwerken cliënt, familie en mantelzorgers. Samen boodschappen doen en samen eten! Maken jullie daar vaste afspraken over? Of hoe gaat dat in zijn werk? Ik ben benieuwd.

  4. Hoi Willie,

    Dank je wel voor je reactie. Wat een mooi voorbeeld uit de praktijk. Je kijkt naar wat er wel mogelijk is! Door steeds naast iemand te zitten en eventueel samen brood smeren heb je toch een 1-op-1 moment. Bewoners voelen dat. En een goed voorbeeld doet goed volgen!

  5. Leuk om samen dit thema op te pakken. Onze cliënten met dementie wonen thuis, of alleen of met partner. Dit onderwerp komt bij ons vaak te pas en wordt dan ook besproken tijdens familiebijeenkomsten. Mag ik nog een aanvulling geven op uw informatie? Ik ben van mening dat we nog een stap verder kunnen gaan.

    Wij moeten afstappen van het denken vanuit ons eigen perspectief, maar vanuit het oogpunt van de cliënt. Nu is het natuurlijk belangrijk dat we in beeld hebben hoe heeft iemand eerder geleefd? Hierbij een paar kleine voorbeelden: heeft iemand van thuis uit geleerd om brood, spareribs, kippenpoot met mes en vork te eten of komt diegene uit een boerengezin, waar men brood, kippenpoot en spareribs in de hand nam en at? Dronk die het biertje uit de fles of uit het glas? At men vlug omdat het werk weer wachtte of at men langzaam?

    Dan komen bij mij ook de families dat ma of pa niet goed eet. Waarom gaan we niet kijken naar seizoensgebonden eten- hebben ze vroeger ook gedaan. Fruit in de winter/voorjaar was: appel en peren en misschien gewekte pruimen of kersen, of voorjaar/zomer: rode bessen, aardbeien, kruisbessen, kersen, pruimen. Ook erwtensoep, boerenkool werden uitsluitend in de winterdag gegeten. Italiaans, Chinees eten kennen deze mensen in hun jeugdjaren niet, rijst kennen ze ook niet, evenals mango, ananas enz. Nou ga ik natuurlijk uit van de cliënt binnen mijn organisatie, oudere plattelandsmensen afkomstig van arbeiders en boeren.

    En net wat jullie ook al beschreven hebben: zien eten doet eten! Wij vragen dan of er familie of kennissen, buren of vrijwilligers zijn die samen willen koken en eten. Ook zijn we een voorstander om samen de boodschappen te doen. En dat werkt heel goed: eten zoals het thuis was! Natuurlijk hoort erbij dat we de vrijwilliger, buurvrouw, mantelzorger enz. bij de hand nemen en uitleg geven wat de meerwaarde voor de cliënt is en hoe belangrijk deze momenten zijn.

    We koppelen regelmatig terug naar de cliënt, vrijwilliger, buurvrouw enz. hoe het gaat en dan zie ik dat deze mensen zo trots zijn op hun eigen handelen en met hoeveel liefde en passie men elkaar helpt. Helemaal geweldig!

  6. Sommige bewoners kunnen niet meer zelf hun broodsmeren/snijden. Ik zag dat veel collega’s het brood klaarmaakten op een kar ( die midden in de huiskamer stond) en slechts bij enkele werd gevraagd wat ze op de boterham belegd wilden hebben. De tafel compleet dekken lukt bij hen niet, er wordt dan erg veel geknoeid; ‘t halve pak hagelslag leeggeschud/boter in het theekopje enz.

    Ik stelde voor om het toch eens anders te proberen. Ik nam de boter, brood en wat beleg mee naar de tafel en ging naast de bewoner zitten ( verrijdbaar krukje). En per bewoner had ik even 1-op-1 een contactmoment van (eventueel samen) brood klaarmaken. En zo ging ik de hele tafel rond. Mijn collega (jonge leerling) bediende net zo de andere tafel(s). Haar conclusie aan het eind van de maaltijd: iedereen heeft goed gegeten … en het klaarmaken, 1-op-1 ernaast zitten, neemt niet meer tijd als de ‘oude’ methode.
    Helaas heb ik , als invaller, geen idee of mijn voorstel opgevolgd is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *