Out of the box met je eigen waarden en normen

Waarom kiezen voor de zorg?

http://zin-in-zorg.nl/2014/out-of-the-box-met-je-eigen-waarden-en-normen/Ik was laatst op een training voor verzorgenden, en vroeg  in de pauze waarom de deelnemers voor het werken in de zorg hadden gekozen.  “Nou”, zei de één, “omdat ik graag mensen wil helpen. Ik ben gewoon zorgzaam, het past bij mij”.

“Dat geldt voor mij ook, maar ik vind sommige verzorgenden wel erg zorgzaam en soms ook betuttelend”, reageerde gelijk een andere deelnemer. “Het moet allemaal op hun manier en zoals zij denken dat het hoort.“

Dat is goede zorg!

Er begon een interessante discussie die uiteindelijk ging over wat nou ‘goede’ zorg was. Tuurlijk je hebt de  protocollen  en de organisatie heeft ook haar belang, maar hoe je je taken uiteindelijk uitvoert en wat je daarbij belangrijk vindt, daar bleken de deelnemers  verschillend over te denken.

De opmerking van de deelneemster over “Het moet allemaal op hun manier en zoals zij denken dat het hoort“, bleef me bij. Een belangrijk onderdeel van het zorgvak is toch juist om je in te leven in wat belangrijk is voor de cliënten?  En toch…… in de beslommeringen van alle dag zijn we het zo weer kwijt.

Definities van normen en waarden:

Er zijn verschillende definities voor waarden en normen. Wij gebruiken:

Normen zijn gedragsregels; opvattingen over hoe jij vindt dat mensen zich in bepaalde   situaties wel of niet dienen te gedragen.

Waarden zijn dat wat je hebt meegekregen in je opvoeding en wat je in je leven belangrijk vindt. Een waarde maakt dat je als individu op een bepaalde manier handelt en reageert. Het zijn de fundamenten van waaruit je werkt en wilt leven.

Normen en waarden liggen dus heel dicht bij elkaar, en zijn voor iedereen verschillend.

Als je  in de zorg werkt, dan ben je niet alleen in contact met cliënten, maar ook met hun familie en vrienden. Ook zij brengen  ideeën  mee; hun eigen kijk op het leven en wat zij daarin belangrijk vinden. En inderdaad dat zijn weleens heel andere zaken dan die jij of ik voorop zouden stellen.

Waarden en normen zijn voor iedereen verschillend

Verschil in normen en waarden kunnen zich uiten in heel gewone zaken, zoals:

  • lekker ontbijten in je ochtendjas of juist keurig aangekleed aan tafel
  • een hoogbejaarde bewoner die bij zijn/haar  voornaam wil worden genoemd
  • ’s morgens om zes uur op staan
  • bij familie logeren, ook al woon je op de BOPZ afdeling
  • maar 1x in de week douchen.

Hier gaat het niet om wat jij er van denkt, maar om wat belangrijk is voor diegene die afhankelijk is geworden van onze zorg.

Wat is goede zorg?

http://zin-in-zorg.nl/2014/out-of-the-box-met-je-eigen-waarden-en-normen/Als goed zorgprofessional is het de kunst om af te stemmen op de behoeften van de zorgvrager en diens familie. En je bewust te zijn van eigen waarden en normen en deze niet als standaard zien.

De familie kent de cliënt langer, beter en ook anders dan jij als zorgverlener. Zij hebben hun leven met elkaar opgebouwd en gaan op hun eigen manier met elkaar en de omgeving om. Volgens hun waarden en normen. Familie kan je helpen afstemmen, zij hebben soms jarenlang gezorgd voor vader, moeder of hun kind. Ook al verandert de situatie, de betrokkenheid van familie blijft en ook de waarden en normen veranderen niet.

Zo’n familiesysteem  komt onder druk als vader of moeder naar het verpleeghuis gaat, of wanneer hun kind in een gezinsvervangend tehuis gaat wonen.

Natuurlijk, als familie weet je dat het niet zo zal  blijven als thuis, maar denk je in, hoe fijn zou het zijn om te ervaren dat er ruimte is voor  wat cliënt en familie  belangrijk en plezierig vinden. Ruimte om jezelf te zijn en samen te kijken wat mogelijk is. Als zorgverlener, cliënt en familie hebben we hetzelfde belang: Een leven voor de  cliënt en hun dierbaren die zich goed en vertrouwd voelen.

‘Out of the bo’met eigen waarden en normen

Ik nodig jullie uit om de komende tijd eens te letten op het opzij zetten van je eigen waarden en normen, en echt oog te hebben voor de behoeften van de cliënt en zijn familie. Denk eens ‘out of the box’, als het gaat om je eigen waarden en normen ’

De cliënt en zijn familie blijven met elkaar verbonden, ook al woont moeder, vader of hun kind niet meer thuis. Lees verder hoe je met familie samen de zorg doet voor je cliënt. ‘Zorgen doe je samen’.

Nu heb ik een vraag aan jou. Hoe houd jij rekening met de waarden en normen van de cliënt? We horen graag je ervaringen. Schrijf hieronder je reactie.

Nog geen abonnee? Ontvang direct het nieuwste artikel in je mailbox. Meld je hier aan

De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie

Onlangs vertelde mijn vriendin over het leven van haar vader die aan Alzheimer leed. Het maakte indruk op me.

de-kunst-van-ons-vak-is-contact-maken-juist-bij-mensen-met-dementie/10 jaar geleden werd de diagnose bij hem gesteld. Op dat moment had zij geen idee hoe zijn wereld hierdoor op zijn kop gezet zou worden, maar één ding stond voor haar en haar familie als een paal boven water: “We houden van hem en gaan voor kwaliteit en genieten met en van hem…..”

Ze vertelde waar hij in zijn leven met Alzheimer tegenaan liep. Steeds zochten zij naar nieuwe mogelijkheden. Toen hij niet meer auto kon rijden, leerde zijn zwager hem met de tram te reizen.

De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie

In het verpleeghuis waar ik als coach met zorgteams werk zie en hoor ik dat de verschijnselen van dementie van persoon tot persoon en per fase zeer verschillend zijn. Er zijn zoveel combinaties van verschijnselen mogelijk als er mensen zijn. Verzorgenden maken dat dagelijks mee en kunnen daarover meepraten. Een hele uitdaging om een boodschap over te brengen en een nog grotere voor de bewoner om deze te kunnen begrijpen.

Ervaringen uit de praktijk

Interessante uitgangspunten die in zorgreflectiebesprekingen naar voren komen, zijn:
In plaats van te reageren vanuit het ‘hoofd’ wordt de plaats die het gevoel inneemt steeds belangrijker. Naarmate het proces van dementie vordert, komen gedrag en emoties bij elkaar. Uit het gedrag kan je afleiden hoe iemand zich voelt. En de persoon met dementie zelf, begrijpt de boodschap niet altijd, maar is wel gevoelig voor de emotionele lading.

Symbolen

Veiligheid en houvast door contact zijn erg belangrijk voor mensen die lijden aan dementie. Symbolen kunnen daarbij helpen. Symbolen kennen we allemaal vanuit bijvoorbeeld de kerk, kunst, poëzie, in dromen.

Een symbool is een voorwerp of een persoon in het heden dat voor iets waardevols uit het verleden staat. Een verzorgende die met zware stem en een snel of langzaam tempo spreekt, kan de associatie opwekken aan een vroegere chef, politieagent, dominee of buurman.

Een symbool kan ook een beleving weergeven, bijvoorbeeld liefde, identiteit en veiligheid. Bijvoorbeeld een handtas die gevuld wordt met alle kleine dingen die iemand kan vinden kan symbool staan: “Ik ben hier.” De handtas staat voor identiteit.

Levensloopboek

Een levensloopboek kan een feest der herkenning geven en bevat vaak een schat aan symbolen. Foto’s helpen bij herkennen. Met het boek op tafel is het makkelijker om contact te maken. Ook als de foto’s niet meer herkend worden, kan het bekijken van het boek een goed gevoel geven.

Je kunt pas iets herkennen als dat in je geheugen is opgeslagen, bijvoorbeeld de beleving van de trouwdag. Omdat bij dementie nieuwe indrukken niet meer opgeslagen kunnen worden, is bijvoorbeeld een verhuizing naar een verpleeghuis ook zo vreemd. Al wordt de cliënt iedere dag wakker in dezelfde kamer, ze wordt steeds wakker in een vreemde kamer omdat deze indruk niet meer opgeslagen kan worden in het geheugen. En ook de oude indrukken vervagen vaak waardoor je in het laatste stadium eigenlijk niet weet waar je bent.

Zintuigen, belangrijk bij communicatie

Informatie komt via onze zintuigen – horen, zien, tasten, ruiken en proeven – in ons geheugen terecht. Horen komt van verder weg en de cliënt hoort je niet, want het bereik van de zintuigen neemt af. Om iemand te laten voelen, ruiken en proeven, moet je letterlijk dichtbij zijn. De persoon zal je dan ook beter kunnen zien en horen. Contact maken kan met en via alle zintuigen.

Je stem als instrument

Wat je makkelijk kunt doen, om de bewoner je boodschap beter te laten begrijpen is je tempo en spreektempo verlagen. En gebruik een minimale hoeveelheid woorden. Soms kan iemand maar drie woorden tegelijk aan of zelfs één. De eerste drie woorden, de laatste drie woorden. De woorden (informatie) er tussenin hoort hij niet.

Zintuigen

Houdt het onderwerp, waarover je praat met een cliënt met dementie, zoveel mogelijk waarneembaar: zien, horen tasten, ruiken en proeven. Zolang iemand een taartje eet, kun je er met de persoon contact over maken en vaak ook nog spreken. Zintuigen gebruiken om de boodschap over te laten komen.

De vraag: “Mevrouw Franke, zullen we gaan plassen, komt over alsof zij het in Keulen hoort donderen. Neem haar liever mee voor een loopje. Bij het toilet aangekomen, open je de deur. Als zij de wc ziet begrijpt ze misschien wat de bedoeling is.

Via de zintuigen komt veel informatie binnen, soms ook teveel tegelijk. Gedoseerd ingezet zijn de zintuigen – zien, horen, tasten, proeven, ruiken en aanraken – een geweldig instrument om ècht contact te maken met mensen die lijden aan dementie. De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie. Contact van Mens tot Mens. Dat geeft voldoening en zin in je werk.

Evert van Rossums ervaringen

Evert van Rossem die een boek schreef nadat hij – overigens ten onrechte zoals later bleek – de diagnose Alzheimer kreeg – beschrijft een avondje uit waar hij naar een theatervoorstelling (zijn hobby) van Loes Luca gaat. Loes speelt een drukke vrouw en na 10 minuten duizelt het hem. Alles wat hij hoort, ziet en beleeft. Hij raakt het verhaal, maar ook zichzelf kwijt.

De kunst van ons vak is contact maken, juist ook bij mensen met dementie!Het boek is bij Bol.com te bestellen door op onderstaande link te klikken: http://www.bol.com/nl/s/boeken/zoekresultaten/Ntt/boeken+over+dementie+evert+van+rossum/search/true/searchType/qck/N/8299/sI/true/sA/200/sc/books_all/index.html