Dementie hoe maak je echt contact

http://zin-in-zorg.nl/2016/dementie-hoe-maak-je-echt-contact/Onze zintuigen zijn een belangrijk middel om echt CONTACT te maken. Bij mensen met dementie verdwijnt het begripsvermogen geleidelijk, terwijl zintuigen langer in tact blijven. Hoewel ze vaak in sterkte afnemen, naarmate de dementie vordert.

Als je vraagt: “Hoe gaat het met u?”, kunnen mensen je verwonderd aankijken, zo van wie ben jij? Maar als je naar je cliënt toeloopt en zorgt dat deze je ziet, en je zegt iets, bijv. “Ha mevrouw van Zelderen, fijn dat ik u zie!”, kan er spontaan een glimlach in het gezicht verschijnen.

Dementie: hoe maak je echt contact?

Kijken, iemand zien en horen, luisteren zijn belangrijk in onze waarneming. Ook gevoel, geur en smaak behoren bij de zintuigen die mede bepalen hoe je ‘kijkt’ naar mensen.

5 tips die helpen om echt contact te maken:

  1. Haal 3 x rustig adem, voor je naar binnen stapt. Zeker als je gehaast bent of onrustig. Je wordt zelf rustig(er) en kunt je aandacht bij je cliënt brengen.
  2. Tover een glimlach op je gezicht; zelf word je er blij van door het hormoon serotonine en mensen met dementie zijn gevoelig voor de stemming van een ander. Ze zullen het merken.
  3. Noem de ander bij de naam. Dat kan mevrouw of meneer Van Zelderen zijn, de voornaam of ‘tante Nel en oom Jan’, weet wat werkt. Je helpt iemand bij het in contact komen.
  4. Maak OOGcontact met aandacht.
  5. Praat rustig in korte zinnen. En laat pauzes vallen na een zin.

Maak contact met volledige aandacht!

Dementie Eetlust en Communicatie: wat hebben die nu met elkaar te maken?

Altijd het laatste artikel ontvangen? Meld je hier aan

Zintuigen belangrijk in communicatie met mensen met dementie

http://zin-in-zorg.nl/2014/dementie-eetlust-en-communicatie-wat-hebben-die-nu-met-elkaar-te-maken/Het communiceren met mensen met dementie verandert naarmate de dementie toeneemt. Hoewel het  meest bekende symptoom van dementie de achteruitgang van het  geheugen is, kunnen gedrag en karakter ook veranderen. Dat heeft ook invloed op de eetlust. Dementie eetlust en communicatie: wat hebben die nu met elkaar te maken?

Voorkomende ziekteverschijnselen

Iemand met dementie heeft ook één of meerdere van de volgende ziekteverschijnselen:

  • Afasie: Iemand kan niet meer zeggen wat hij wil. Hij kan de taal minder goed gebruiken dan voorheen. Veel mensen ondervinden tijdens hun vakantie in het buitenland de frustratie die vergelijkbaar is met afasie. Bijvoorbeeld: Je weet dat je het woord voor postzegel in het Frans kent, je weet wat een postzegel is, maar je komt niet meer op het exacte woord. Mensen met afasie ondervinden dagelijks deze problemen.
  • Apraxie: Doelgerichte handelingen niet meer uit kunnen voeren, zoals de kraan open en dicht draaien.
  • Agnosie: Voorwerpen niet meer kunnen herkennen. Iemand herkent een vork niet meer en weet niet wat ermee te doen.
  • Stoornis in uitvoerende functies: Logische gevolgtrekkingen niet meer kunnen maken. Bijvoorbeeld een kraan naar de hete kant opendraaien… mensen weten niet meer dat het gevolg is dat ze zich kunnen branden.

Communiceren wordt moeilijker en kost meer tijd  als je woorden en bekende begrippen niet meer herkent. Denk je maar eens in, hoe het zou zijn als je in China bent. Wanneer je daar ziek wordt en je spreekt de taal niet, heb je een communicatieprobleem, toch?

Gelukkig kunnen we met onze zintuigen communiceren

In onze communicatie –  met collega’s, bewoners  en cliënten spelen onze zintuigen een belangrijke rol. We luisteren naar wat iemand zegt of roept en de toon waarop; we kijken naar iemand die binnenkomt; we geven iemand een arm en voelen de huid van de ander. Of een bewoner reageert anders dan gewoonlijk, we voelen aan dat hem of haar iets dwars zit. We ruiken eten dat op tafel staat, we proeven de bouillon. We voelen ons blij, gelukkig, en zien er verdrietig of boos uit…

Hoe bevorder je het contact en wek je de eetlust op met hulp van jouw communicatie?

Kleinschalig wonen biedt in het dagelijks leven veel mogelijkheden om contact te maken met bewoners en onderling het contact te versterken. Met elkaar leven en wonen biedt veel openingen om ‘anders’ te communiceren. En creëert tegelijkertijd een warm thuis waarin men zich veilig voelt.

http://zin-in-zorg.nl/2014/dementie-eetlust-en-communicatie-wat-hebben-die-nu-met-elkaar-te-maken/Het is leuk om rond het thema eten in contact te zijn. Geuren, kleuren, smaak en geuren zijn een beleving. Daarbij snijdt het mes aan twee kanten. Een veel voorkomend verschijnsel bij mensen met dementie is dat de eetlust afneemt. Je communiceert, bent in contact en stimuleert de eetlust tegelijkertijd.

10 tips

  1. Gebruik een vaste routine, zodat dit herkenning geeft.
  2. Drink koffie met de bewoners aan tafel. Serveer iets lekkers bij de koffie of allerhande hapjes verschillend van smaak en geur om te ruiken en te proeven. Je kan ook kiezen voor iets waarvan je weet dat individuele bewoners dit lekker vinden, traditionele streekgerechten of juist de buitenlandse keuken.
  3. Bereid het eten zo veel mogelijk aan de huiskamertafel voor. Betrek bewoners bij aardappelen schillen, groente schoonmaken. Kunnen ze nog een aardappel schillen? Of de aardappelen in de pan met water doen?
  4. Samen soep maken is ook een mogelijkheid. Mensen kunnen groenten snijden, in de pan doen, gehaktballetjes maken. Bouillon geeft een heerlijke geur. Dat wekt de eetlust op.
  5. Dek samen de tafel en maak het gezellig. Zet schalen met eten op tafel. Wanneer je de deksels eraf haalt, ruik je de verschillende geuren. Praat intussen over geur, kleur en smaak, wat je ruikt, ziet, proeft.
  6. Laat de bewoner zelf kiezen: Laat bijvoorbeeld twee verschillende groentes zien. Wilt u bietjes of sperziebonen? Is deze meerkeuzevraag te verwarrend voor een cliënt: Vraag dan enkel: Wilt u bietjes? Gebruik korte zinnen.
  7. Eet zelf ook een (klein) hapje mee. Zien eten doet eten.
  8. Herkent een bewoner zijn vork niet meer? Het zien gebruiken van anderen vindt vaak navolging. Neem het dus niet gelijk over, door te gaan helpen met eten. Geef de ander de tijd, om uit te vinden waar dat stuk ijzer (lepel) voor bedoeld is.
  9. Brood (af)bakken ruikt heerlijk. Vis en vlees braden ook… daarna met elkaar eten.
  10. Samen een fruitsalade maken is een feest van vorm, kleur en geur en smaak. Het zien, voelen, vasthouden en ruiken aan een rijpe appel. Verschillende soorten fruit, vers en uit blik (op sap) samen snijden en alvast proeven en dan samen de fruitsalade maken of misschien bowl maken.

Veel plezier met elkaar!

Nu hebben wij een vraag aan jou: Wat doe jij om het onderlinge contact te versterken? We lezen je reactie graag !

PS Tel maar eens het aantal zintuiglijk specifieke woorden in dit artikel

Meer weten over Zin-in-Dementiezorg? Neem contact op en mail of bel Wies Vink 06-51832505.

Nog geen abonnee? Ontvang direct het nieuwste artikel in je mailbox. Meld je hier aan

De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie

Onlangs vertelde mijn vriendin over het leven van haar vader die aan Alzheimer leed. Het maakte indruk op me.

de-kunst-van-ons-vak-is-contact-maken-juist-bij-mensen-met-dementie/10 jaar geleden werd de diagnose bij hem gesteld. Op dat moment had zij geen idee hoe zijn wereld hierdoor op zijn kop gezet zou worden, maar één ding stond voor haar en haar familie als een paal boven water: “We houden van hem en gaan voor kwaliteit en genieten met en van hem…..”

Ze vertelde waar hij in zijn leven met Alzheimer tegenaan liep. Steeds zochten zij naar nieuwe mogelijkheden. Toen hij niet meer auto kon rijden, leerde zijn zwager hem met de tram te reizen.

De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie

In het verpleeghuis waar ik als coach met zorgteams werk zie en hoor ik dat de verschijnselen van dementie van persoon tot persoon en per fase zeer verschillend zijn. Er zijn zoveel combinaties van verschijnselen mogelijk als er mensen zijn. Verzorgenden maken dat dagelijks mee en kunnen daarover meepraten. Een hele uitdaging om een boodschap over te brengen en een nog grotere voor de bewoner om deze te kunnen begrijpen.

Ervaringen uit de praktijk

Interessante uitgangspunten die in zorgreflectiebesprekingen naar voren komen, zijn:
In plaats van te reageren vanuit het ‘hoofd’ wordt de plaats die het gevoel inneemt steeds belangrijker. Naarmate het proces van dementie vordert, komen gedrag en emoties bij elkaar. Uit het gedrag kan je afleiden hoe iemand zich voelt. En de persoon met dementie zelf, begrijpt de boodschap niet altijd, maar is wel gevoelig voor de emotionele lading.

Symbolen

Veiligheid en houvast door contact zijn erg belangrijk voor mensen die lijden aan dementie. Symbolen kunnen daarbij helpen. Symbolen kennen we allemaal vanuit bijvoorbeeld de kerk, kunst, poëzie, in dromen.

Een symbool is een voorwerp of een persoon in het heden dat voor iets waardevols uit het verleden staat. Een verzorgende die met zware stem en een snel of langzaam tempo spreekt, kan de associatie opwekken aan een vroegere chef, politieagent, dominee of buurman.

Een symbool kan ook een beleving weergeven, bijvoorbeeld liefde, identiteit en veiligheid. Bijvoorbeeld een handtas die gevuld wordt met alle kleine dingen die iemand kan vinden kan symbool staan: “Ik ben hier.” De handtas staat voor identiteit.

Levensloopboek

Een levensloopboek kan een feest der herkenning geven en bevat vaak een schat aan symbolen. Foto’s helpen bij herkennen. Met het boek op tafel is het makkelijker om contact te maken. Ook als de foto’s niet meer herkend worden, kan het bekijken van het boek een goed gevoel geven.

Je kunt pas iets herkennen als dat in je geheugen is opgeslagen, bijvoorbeeld de beleving van de trouwdag. Omdat bij dementie nieuwe indrukken niet meer opgeslagen kunnen worden, is bijvoorbeeld een verhuizing naar een verpleeghuis ook zo vreemd. Al wordt de cliënt iedere dag wakker in dezelfde kamer, ze wordt steeds wakker in een vreemde kamer omdat deze indruk niet meer opgeslagen kan worden in het geheugen. En ook de oude indrukken vervagen vaak waardoor je in het laatste stadium eigenlijk niet weet waar je bent.

Zintuigen, belangrijk bij communicatie

Informatie komt via onze zintuigen – horen, zien, tasten, ruiken en proeven – in ons geheugen terecht. Horen komt van verder weg en de cliënt hoort je niet, want het bereik van de zintuigen neemt af. Om iemand te laten voelen, ruiken en proeven, moet je letterlijk dichtbij zijn. De persoon zal je dan ook beter kunnen zien en horen. Contact maken kan met en via alle zintuigen.

Je stem als instrument

Wat je makkelijk kunt doen, om de bewoner je boodschap beter te laten begrijpen is je tempo en spreektempo verlagen. En gebruik een minimale hoeveelheid woorden. Soms kan iemand maar drie woorden tegelijk aan of zelfs één. De eerste drie woorden, de laatste drie woorden. De woorden (informatie) er tussenin hoort hij niet.

Zintuigen

Houdt het onderwerp, waarover je praat met een cliënt met dementie, zoveel mogelijk waarneembaar: zien, horen tasten, ruiken en proeven. Zolang iemand een taartje eet, kun je er met de persoon contact over maken en vaak ook nog spreken. Zintuigen gebruiken om de boodschap over te laten komen.

De vraag: “Mevrouw Franke, zullen we gaan plassen, komt over alsof zij het in Keulen hoort donderen. Neem haar liever mee voor een loopje. Bij het toilet aangekomen, open je de deur. Als zij de wc ziet begrijpt ze misschien wat de bedoeling is.

Via de zintuigen komt veel informatie binnen, soms ook teveel tegelijk. Gedoseerd ingezet zijn de zintuigen – zien, horen, tasten, proeven, ruiken en aanraken – een geweldig instrument om ècht contact te maken met mensen die lijden aan dementie. De kunst van ons vak is contact maken juist bij mensen met dementie. Contact van Mens tot Mens. Dat geeft voldoening en zin in je werk.

Evert van Rossums ervaringen

Evert van Rossem die een boek schreef nadat hij – overigens ten onrechte zoals later bleek – de diagnose Alzheimer kreeg – beschrijft een avondje uit waar hij naar een theatervoorstelling (zijn hobby) van Loes Luca gaat. Loes speelt een drukke vrouw en na 10 minuten duizelt het hem. Alles wat hij hoort, ziet en beleeft. Hij raakt het verhaal, maar ook zichzelf kwijt.

De kunst van ons vak is contact maken, juist ook bij mensen met dementie!Het boek is bij Bol.com te bestellen door op onderstaande link te klikken: http://www.bol.com/nl/s/boeken/zoekresultaten/Ntt/boeken+over+dementie+evert+van+rossum/search/true/searchType/qck/N/8299/sI/true/sA/200/sc/books_all/index.html